Je volle aandacht? Neem een voorbeeld aan Pooh Bear!

Ik zit in de bioscoop voor de film Christopher Robin. Wanneer het licht uitgaat en de fluffige Pooh Bear in beeld verschijnt, zie ik ineens in mijn ooghoek een enorm fel en storend licht. Een van de meisjes naast mij is bezig met haar telefoon. Ze legt hem weg, ze pakt hem weer op, legt hem weer weg en zo blijft het doorgaan. Ik kijk een paar keer demonstratief in haar richting. Ze heeft het niet door, dat kan natuurlijk ook helemaal niet met dat verblindende scherm voor haar neus.

 

Voordeel van de twijfel, misschien heeft ze net een belangrijk bericht gehad? Maar dan kijk ik op haar scherm: ze scrolt door Facebook. Ik kan zelf de film amper volgen door het licht en kan met niet voorstellen dat zij er überhaupt iets van meekrijgt. Waarom voor een bioscoopkaartje betalen als je liever op je telefoon kijkt? Ik voel me meteen oud. In gedachten zie ik mezelf met grijs haar en gebalde vuist in de lucht zwaaien: ‘De jeugd van tegenwoordig!’

Mijn vriend naast mij begint onrustig te zuchten en houdt het dan niet meer: ‘ZAL IK EVEN MET JE VAN PLAATS WISSELEN ZODAT JE GEEN LAST HEBT VAN DAT BEELDSCHERM’. Ik kijk hem dankbaar aan en naast mij schrikt het meisje wakker uit haar mobiele droom en legt snel haar telefoon voor de zoveelste keer weg. Hierna kijkt ze voor haar doen waarschijnlijk nog heel spaarzaam op haar mobiel. En wanneer ze het doet, houdt ze haar hand voor het licht.

Mensen kunnen tegenwoordig steeds minder goed hun aandacht ergens bij houden en kunnen nergens meer zonder hun scherm. Het bezoek dat bij binnenkomst direct de laptop EN het mobieltje uitpakt en tijdens gesprekken op beiden kijkt. De vriendin die midden in een goed gesprek prioriteit geeft aan nieuwe WhatsApp-berichten. Of de woonkamer bij vrienden, waar de televisie constant aan staat en de gesprekken soms stilvallen omdat de blikken erin gezogen worden.

Kun jij deze tekst bijvoorbeeld uitlezen zonder afgeleid te worden? Oordeel niet over jezelf als het niet lukt. Volgens schrijver Matthew Crawford is aandacht als een spier die je kunt trainen, en kun je dus niet verwachten dat je al spierballen hebt zonder eerst te oefenen.

Iedereen luistert maar half omdat er altijd weer zo’n verdomd scherm tussen moet komen. Nee, de menselijke hersenen zijn echt niet zo goed in multitasken en kunnen eigenlijk alleen maar echt aandacht hebben voor één ding tegelijk. Wanneer je op je mobiel kijkt terwijl je met iemand praat, gun je die dus niet je volle aandacht. Hetzelfde geldt voor je werk: hoe meer tabbladen er open staan, hoe minder aandacht je voor al die dingen hebt. Je aandacht verdeelt zich niet netjes over alles, nee, hij neemt per extra taak drastisch af, tot vrijwel nihil.

Een voorspelling die schrijver Mathew Crawford mij daarover maakte in een interview (over zijn boek ‘De wereld buiten je hoofd’): aandacht en concentratie zullen een gouden goedje worden de komende jaren, waarop bij sollicitaties wordt geselecteerd. Wie zich kan verzetten tegen de verleiding van beeldschermen heeft een dikke streep voor.

Zelfs als je niet op je beeldscherm kijkt, maar je notificaties staan aan, dan zuigt dit volgens hem nog steeds onbewust een groot deel van je aandacht op. Je bent via acties van anderen dan overgeleverd aan je notificaties, omdat je er altijd braaf en op commando op reageert. Ze eisen je aandacht op zonder dat je zelf echt hebt besloten of je dit wel wil. Sinds ik dit weet heb ik overal notificaties uit staan. Wat een rust! Gek genoeg ontploft echt niks als je dat WhatsApp-berichtje een halve dag later pas ziet.

Voor relatief ‘ouderwetse’ vormen van communicatie, zoals e-mail, geldt dat ook. Kijk jij in je e-mail wanneer je het zelf wil? Of kijk je juist telkens om te zien of er een nieuw bericht is. Crawford stelt dat we zelf die beslissing moeten maken, pas dan krijgen we de controle terug. Bijvoorbeeld maximaal drie keer per dag op een vast tijdstip en verder niet. Als je daarover niks besluit, moet je die beslissing onbewust namelijk honderden keren op een dag maken: ‘ga ik in mijn email, Facebook, WhatsApp kijken?’. Al die microbeslissingen, kosten veel energie voor je brein en dan kun je je weer minder goed concentreren.

Dieren zoals Pooh Bear hebben dit probleem niet. Zij geven enkel aandacht aan de eerste prioriteit in het moment. Bijvoorbeeld honing of vriendjes.

Nee ik oordeel niet. Sociale media zijn niet het kwaad en helemaal ‘digitaal detoxen’ schiet je niet veel mee op. Dan leer je er alsnog niet mee omgaan, terwijl je het wel nodig hebt om de vruchten te plukken van het moderne leven. Zoals nieuwe vrienden maken die je anders nooit zou ontmoeten en vaker contact houden op momenten dat je dit fysiek niet zou doen of kunnen. Dat doet volgens nieuwe onderzoeken, ook helemaal niet af aan de kwaliteit van het contact.

Maar, als veredelde apen met toevallig een groter brein, weten we hier gewoon nog niet goed mee om te gaan. Ook ik begon deze tekst te schrijven terwijl ik Hearthstone speelde en door Facebook scrolde. Nu ik daarvan bewust ben, heb ik het allemaal uitgezet en heeft het schrijven mijn volle aandacht. Daarmee bewijs ik mijn eigen verhaal al doende aan mezelf, want typen gaat natuurlijk veel beter zonder afleidingen. Bewustzijn is het halve werk. Vaak gebruik ik daarom tijdens mijn werk een app (de ironie) die alle afleidende websites en apps, op zowel mobiel als pc, blokkeert voor bijvoorbeeld een uur. Als ik dan toch naar Facebook ga, staat er te lezen: ‘You are free. Do what Matters.’

Ook in gezelschap met alleen onszelf vormt dit een uitdaging. Hoeveel ruimte en aandacht heb jij eigenlijk nog voor jou? Durf je nog niks te doen en te luisteren naar wat er naar boven komt? Een groot deel van je brein werkt onderbewust en heeft ruimte en tijd nodig om dingen te verwerken, op ideeën te komen of zich te ontwikkelen. Daarom komen de meest briljante ingevingen altijd op de fiets, tijdens het wandelen of douchen (niet op de wc want dan ben je weer aan het scrollen 😉 ). Dan heeft dat geweldige orgaan, waar supercomputers niet aan kunnen tippen, eindelijk schijfruimte vrij om gewoon te zijn. Dat lukt niet als er twintig tabbladen in je hoofd openstaan.

Aan het einde van de film, rennen de meisjes naast mij snel de zaal uit. Ze missen een grappig filmpje in de aftiteling en laten hun troep achter. Ook daar hadden ze geen aandacht meer voor. Winnie de Pooh trekt uiteindelijk aan het langste eind, hij wist in 1926 al de oplossing: ‘Doing nothing, often leads to the very best of something.’ Aangepast naar het digitale tijdperk: ‘Doing less at the same time, often leads to the very best of something.’

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s