Waarom HSP geen stoornis is – Deel 4: Waarom ervaren sommigen HSP als stoornis?

Onder hoogsensitieve mensen hoor je soms: ‘ik heb de diagnose gehad’ of ‘HSP is een aandoening’. Daarom is het hoog tijd om aan de hand van een aantal vragen te bekijken waarom hoogsensitiviteit geen stoornis is en waarom je het beter niet zo kan noemen. In deel 4: Waarom ervaren sommigen HSP als stoornis?

Hoewel HSP door de wetenschap gezien wordt als karaktereigenschap, zijn er toch mensen die het als stoornis zien. Simpel gezegd ervaren sommige mensen HSP als stoornis, omdat ze vinden of voelen dat het hun dagelijks leven verstoort. Maar vaak is HSP daarbij een factor en niet de eenduidige oorzaak. Een karakterkenmerk is op zichzelf niet positief of negatief, maar kan door de persoon zo ervaren worden, zowel innerlijk als in reactie op de maatschappelijke houding erover.

Van binnenuit

Innerlijk valt op te merken, dat veel mensen hinder hebben ondervonden van hun hoogsensitiviteit, vooral voordat ze over HSP hoorden en vlak daarna. Mensen begrijpen niet waarom ze zo zijn, zien de losse kenmerken niet als het geheel, merken dat ze soms ‘anders’ zijn. In het begin van het ontdekkingsproces voelen mensen herkenning, maar ook bevestiging van het verdriet dat ze ondervonden hebben van hun karaktertrek.

Mijn ervaring is, dat de meeste mensen die HSP als stoornis zien, dit net ontdekt hebben en aan het begin van het verwerkingsproces zitten. Soms wordt er gesproken over een ‘diagnose’ of een ‘aandoening’. De meeste mensen die het al langer weten vinden uiteindelijk een positiever perspectief op HSP en zijn erop tegen het een ‘stoornis’ te noemen. Er zijn ook mensen waarbij HSP een bijdragende factor is geweest die tot een stoornis heeft geleid, het wordt dan een uitdaging om HSP los van de stoornis te zien.

De buitenwereld

Naast de innerlijke verwarring en zoektocht is er het maatschappelijk oordeel over hoogsensitieve mensen. Velen herinneren zich onbegrip of pesten uit hun jeugd en het aantrekken van narcisten en sociopathen later in relaties en vriendschappen. HSP’ers worden vaak niet begrepen of weggezet als verlegen, geremd of overemotioneel. Maar, het is daarbij belangrijk om in gedachten te houden dat het maatschappelijk oordeel over karaktereigenschappen tijd- en cultuurgebonden is. In sommige culturen worden HSP juist gewaardeerd in andere culturen niet. Op dit moment komt er steeds meer positieve aandacht voor HSP, maar in het verleden was dat vooral negatief.

Hetzelfde geldt voor andere karaktereigenschappen vertelde hoogleraar persoonlijkheidspsychologie Boele de Raad mij eens voor een interview voor de Quest. Volgens hem was introversie in de jaren 50 heel gewenst: bedaarde, gemanierde, rustige mensen die goed nadachten alvorens te handelen. Later, met de komst van de tv, werd het weggezet als verlegen en timide en vond men de daadkrachtige, uitgesproken extravert wenselijker. Nu na de crisis waarin veel extraverten grote risico’s namen zien we langzaam weer meer aandacht voor de nadenkende en creatieve introvert. Een dergelijk proces is van toepassing op heel veel persoonlijke kenmerken: zoals lichaamsvormen, kleding, politieke voorkeuren, maar dus ook karaktereigenschappen inclusief HSP.

Overlappende kenmerken

Daarnaast zijn er bepaalde kenmerken van HSP die ook kenmerken zijn van bepaalde stoornissen. Bijvoorbeeld de informatieverwerking en overprikkeling die bij HSP soms voorkomt, is ook een kenmerk van autisme. Maar dat ze 1 bepaald kenmerk delen betekent nog niet dat er een verband is, ze hetzelfde zijn of elkaar veroorzaken. Autisme heeft als spectrum veel meer kenmerken dan alleen informatieverwerking en overprikkeling. Leg je de twee naast elkaar dan delen ze eigenlijk enkel deze eigenschap en verder niet. Overigens wil dat natuurlijk niet zeggen dat er geen mensen zijn die HSP zijn en autist.

Al met al is het dus niet zo vreemd dat er mensen zijn die HSP als stoornis ervaren, maar dat betekent nog niet dat HSP ook daadwerkelijk een stoornis is.

Lees meer:

Deel 1: Wat is een stoornis?

Deel 2: Wat is HSP?

Deel 3: Waarom is HSP geen stoornis?

Deel 5: Waarom kan je HSP beter geen stoornis noemen?